CBR UZ – Centra Badawczo-Rozwojowe Uniwersytetu Zielonogórskiego

Marnotrawstwo ciepła odpadowego w przemyśle: Jak zamienić „ogrzewanie chmur” w oszczędności i pozyskać Białe Certyfikaty?

CBR UZ — Wed, 08 Jul 2026 13:49:33 +0000

Większość przedsiębiorstw produkcyjnych i przetwórczych w Polsce mierzy się dziś z tym samym wyzwaniem: drastycznie rosnącymi kosztami nośników energii. W poszukiwaniu oszczędności zarządy analizują ceny energii elektrycznej czy gazu, często pomijając obszar, w którym straty są najbardziej jaskrawe i najbardziej kosztowne.

Mowa o cieple odpadowym (Waste Heat Recovery – WHR).

W wielu zakładach przemysłowych ciepło o wysokiej temperaturze jest traktowane jako bezużyteczny produkt uboczny procesu technologicznego i po prostu emitowane do atmosfery. W praktyce oznacza to, że płacisz podwójnie: najpierw za wygenerowanie energii, która bezpowrotnie ulatuje przez komin, a następnie za ponowne ogrzanie hal produkcyjnych, biur lub zasilenie innych procesów technologicznych.

Zamiast ogrzewać chmury za własne pieniądze, czas na systemowe odzyskiwanie zamrożonego kapitału.

Audyt efektywności energetycznej: Koszt czy inwestycja z wysokim ROI?

Wielu przedsiębiorców wciąż traktuje audyty energetyczne jako biurokratyczny przymus – kolejny dokument, który trzeba złożyć w urzędzie, by uniknąć kar.

W CBR UZ odwracamy tę narrację. Profesjonalnie przeprowadzony audyt efektywności energetycznej to nie inspekcja, ale szczegółowa, biznesowa mapa drogowa. Jej jedynym celem jest wskazanie miejsc, w których Twoja firma bezpowrotnie traci energię, oraz wyliczenie, jak te straty zatrzymać.

Z doświadczenia naszych inżynierów wynika, że wdrożenie rekomendacji poaudytowych pozwala przedsiębiorstwom produkcyjnym obniżyć koszty energii od 15% do nawet 40% rocznie.

Jak wygląda droga do oszczędności? 3 kroki metodologii CBR UZ

Nie wierzymy w teoretyczne opracowania, które lądują w szufladzie. Nasz proces audytowy opiera się na twardych danych pomiarowych i realiach operacyjnych Twojego zakładu. Dzielimy go na trzy konkretne etapy:

Krok 1: Analiza danych historycznych i faktur (szybkie oszczędności bezkosztowe)

Zanim wejdziemy na halę produkcyjną, dokładnie analizujemy faktury dystrybucyjne oraz umowy z dostawcami mediów z ostatnich 12 miesięcy. Na tym etapie szukamy oszczędności, które nie wymagają żadnych nakładów finansowych. Weryfikujemy:

Dopasowanie taryf energetycznych do rzeczywistego profilu zużycia,

Optymalizację mocy zamówionej (eliminację kar za jej przekroczenie),

Koszty związane z poborem energii biernej (indukcyjnej i pojemnościowej).

Krok 2: Inwentaryzacja i wizja lokalna (gdzie ucieka najwięcej?)

Nasi inżynierowie przeprowadzają szczegółową wizję lokalną w Twoim zakładzie. Mapujemy i obliczamy pracę kluczowych odbiorników energii: systemów grzewczych, wentylacyjnych, chłodniczych oraz oświetlenia. To właśnie na tym etapie lokalizujemy źródła ciepła odpadowego (np. gazy spalinowe, ciepło z kompresorów, woda chłodząca), które można efektywnie zagospodarować.

Krok 3: Analiza bilansowo-szacunkowa (teoria vs. rzeczywistość)

Zderzamy dane projektowe urządzeń z ich rzeczywistym czasem pracy i realnym obciążeniem. Tworzymy dokładny bilans energetyczny przedsiębiorstwa. Na jego podstawie przygotowujemy katalog rekomendacji modernizacyjnych.

Ekonomia na pierwszym miejscu: Wskaźnik SPBT i Białe Certyfikaty

Każde zalecenie, które znajdzie się w raporcie poaudytowym CBR UZ, zawiera precyzyjne wyliczenia ekonomiczne. Nie proponujemy rozwiązań, które nie mają biznesowego uzasadnienia.

Dla każdej rekomendacji określamy:

Szacowany koszt inwestycji (CAPEX).
Roczną oszczędność kosztów operacyjnych (OPEX).
Prosty czas zwrotu z inwestycji (SPBT – Simple Payback Time).

Dzięki temu zarząd otrzymuje gotowy biznesplan. Doskonale wiesz, czy dana modernizacja (np. wymiana kotła z wbudowanym systemem odbioru ciepła ze spalin, instalacja pompy ciepła czy izolacja rurociągów) zwróci się po roku, dwóch czy pięciu latach.

Dodatkowe paliwo finansowe: Białe Certyfikaty

Co kluczowe, przeprowadzenie audytu efektywności energetycznej przed rozpoczęciem prac modernizacyjnych otwiera drogę do pozyskania Białych Certyfikatów (świadectw efektywności energetycznej). To realne prawa majątkowe, które można sprzedać na Towarowej Giełdzie Energii, pozyskując w ten sposób bezzwrotne dofinansowanie, które znacząco skraca czas zwrotu z inwestycji (ROI).

Przyszłość przemysłu to wysoki współczynnik COP, a nie spalanie więcej

„W CBR UZ nie szukamy ładnych i modnych haseł o ekologii. Szukamy wysokiej efektywności i szybkiego ROI. Przyszłość polskiego przemysłu nie polega na tym, by kupować i spalać więcej paliw, ale by mądrzej zarządzać energią, którą już dysponujemy. Odzysk ciepła odpadowego to najprostsza i najbardziej rentowna droga do poprawy konkurencyjności rynkowej każdego przedsiębiorstwa.

– Marta Auguścik-Lipka, Dyrektor CBR UZ Zielone Technologie

Zacznij od faktów. Sprawdź, gdzie uciekają Twoje pieniądze

Nie musisz od razu decydować się na wielomilionowe inwestycje. Pierwszym krokiem do optymalizacji kosztów jest rzetelna wiedza o tym, jak Twoja firma zarządza energią.

Jak możemy pomóc na start? Prześlij nam swój profil zużycia energii oraz faktury dystrybucyjne z ostatnich miesięcy. Nasi eksperci bezpłatnie zweryfikują, czy w Twojej firmie istnieją obszary do natychmiastowej, bezkosztowej optymalizacji taryfowej oraz oszacują potencjał do odzysku ciepła odpadowego.

Skontaktuj się z nami: kontakt@cbr-uz.pl

Status MŚP nie chroni już przed nowymi obowiązkami energetycznymi. Czy próg 10 TJ dotyczy Twojej firmy?

CBR UZ — Wed, 08 Jul 2026 13:37:12 +0000

W polskim prawie trwają prace nad wdrożeniem unijnej dyrektywy EED (Energy Efficiency Directive). Najważniejsza zmiana? Obowiązek okresowej weryfikacji zużycia energii przestanie zależeć od tego, czy formalnie jesteś „dużym przedsiębiorstwem”.

Ważnym kryterium staje się rzeczywiste, średnioroczne zużycie energii na poziomie 10 TJ (teradżuli).

Dla większości menedżerów teradżule brzmią abstrakcyjnie. Przełóżmy to na jednostki, które widzisz na fakturach:

10 TJ to około 2,78 GWh (gigawatogodzin) energii końcowej rocznie.

Do tego limitu wlicza się sumę wszystkich nośników energii zużywanych przez Twoją firmę: energię elektryczną, gaz, ciepło sieciowe oraz paliwa floty transportowej. Jeśli prowadzisz firmę produkcyjną, przetwórnię, duży magazyn lub masz rozbudowaną logistykę – prawdopodobnie przekraczasz ten próg.

Paradoks nowych przepisów Nowelizacja zakłada, że audyty pod nowe wymogi będą mogli przeprowadzać wyłącznie audytorzy z nowym, państwowym egzaminem. System egzaminacyjny jednak jeszcze nie istnieje. Oznacza to, że żadna firma w Polsce nie może dziś zaoferować audytu w 100% zgodnego z procedowaną ustawą.

Co w takim razie powinien zrobić właściciel firmy, CFO, zarząd? Czekanie na ostateczny kształt przepisów to strata czasu i ryzyko kary (ustawa przewiduje sankcje do 5% rocznego przychodu za brak realizacji obowiązków).

Rozwiązaniem, które warto wdrożyć już dziś, jest audyt efektywności energetycznej (zgodny z normą PN-EN 16247). To jedyne dostępne narzędzie, które pozwala precyzyjnie zweryfikować zużycie energii we wszystkich obszarach i określić, czy po wejściu w życie nowelizacji Twoja firma znajdzie się w grupie podmiotów objętych nowym obowiązkiem.

O tym, dlaczego warto działać już teraz, mówi Marta Auguścik-Lipka, Dyrektor CBR UZ Zielone Technologie:

„Nowelizacja przepisów to nieuchronny krok w stronę transformacji energetycznej, ale dla wielu firm z sektora MŚP to nagłe zderzenie z nową rzeczywistością prawną i finansową. Kluczem jest tu czas. Choć nowe przepisy są jeszcze na etapie opiniowania, a system egzaminów dla audytorów dopiero powstaje, przedsiębiorcy nie powinni czekać.
Przeprowadzenie audytu weryfikacyjnego na bazie obecnych norm PN-EN 16247 to dziś jedyny sposób, by precyzyjnie określić swoje zużycie i sprawdzić, czy próg 10 TJ nas dotyczy. To także szansa, by zamiast płacić kary, zawalczyć o Białe Certyfikaty i realne oszczędności, zanim audyt stanie się wyłącznie urzędowym przymusem.”

W CBR UZ Zielone Technologie pomagamy kadrze zarządzającej i dyrektorom finansowym przejść przez ten proces sprawnie i merytorycznie. Zamieniamy nadchodzący obowiązek prawny w strategię realnych oszczędności dla biznesu.

Zanim wejdą nowe przepisy, sprawdź fakty i dowiedz się, na czym stoi Twoja firma.

Jeśli chcesz sprawdzić, czy Twoja firma zbliża się do progu 10 TJ (2,78 GWh) – napisz do nas kontakt@cbr-uz.pl lub skontaktuj się bezpośrednio telefonicznie. Przeanalizujemy Twoje roczne zużycie i pomożemy zaplanować optymalne kroki.

Gorące lato, gorąca żywność. Jak upały zwiększają ryzyko skażeń mikrobiologicznych i co z tym zrobić?

CBR UZ — Fri, 03 Jul 2026 14:35:46 +0000

Latem ryzyko skażeń mikrobiologicznych żywności rośnie dramatycznie. W niektórych badaniach odsetek skażonych próbek osiąga 95,52% dla E. coli i 96,2% w paszach dla drobiu, ale głównym winowajcą nie jest temperatura powietrza. Są nim konkretne błędy operacyjne, które upały tylko bezlitośnie ujawniają.

Dlaczego lato jest najtrudniejszym testem dla bezpieczeństwa żywności?

Drobnoustroje namnażają się najszybciej w tzw. „strefie temperatur niebezpiecznych”. Każde przerwanie chłodzenia – nawet krótkotrwałe – uruchamia lawinowy wzrost ryzyka. Latem ta strefa jest wszechobecna: w transporcie, na załadunku, w magazynie, przy wydaniu.

Dane z badań są jednoznaczne:

Surowce pod presją upałów: Skażenie mikrobiologiczne pasz dla drobiu wzrasta z 64,4% zimą do 96,2% latem. W paszach dla bydła mlecznego poziom zanieczyszczenia grzybami jest ponad 7-krotnie wyższy latem (3,0 × 10⁶ CFU/g) niż zimą (4,1 × 10⁵ CFU/g). To oznacza, że problem zaczyna się jeszcze przed produkcją – na etapie surowców.
Mięso, mleko, warzywa: Całkowita liczba bakterii w mięsie osiąga szczyt we wrześniu. W mleku i serze wiejskim wyższe wartości odnotowuje się w suchym sezonie letnim. Sałata zbierana latem wykazuje największą różnorodność mikrobiologiczną, co utrudnia skuteczny monitoring.
Higiena – najsłabsze ogniwo: Latem 16,5% powierzchni roboczych przekracza dopuszczalne limity higieniczne (vs 9% zimą). Pokrywy pojemników transportowych wykazują niezgodności w 67,2% próbek. Zlewy – w 32,8%. Deski do krojenia – w 21,6%. To są główne źródła kontaminacji krzyżowej.

Dlaczego nawet 1°C ma znaczenie?

Badania nad psuciem białego chleba wykazały, że obniżenie temperatury sprzedaży detalicznej o zaledwie 1°C zmniejsza ryzyko rozwoju Aspergillus niger o 47%. To nie jest detal. To argument za tym, że precyzyjna kontrola temperatury w całym łańcuchu dostaw jest inwestycją, a nie kosztem.

Najczęstsze błędy operacyjne (i jak je eliminować)

Dane wskazują, że za wzrost skażeń latem odpowiadają konkretne, powtarzalne błędy:

Przerwanie łańcucha chłodniczego → Monitoring temperatury w czasie rzeczywistym, procedury awaryjne na wypadek blackoutu.
Niewystarczająca higiena powierzchni → Zwiększona częstotliwość dezynfekcji hotspotów (zlewy, deski, pojemniki transportowe) w miesiącach letnich.
Kontaminacja krzyżowa → Fizyczne rozdzielenie stref, dedykowane narzędzia dla różnych grup produktów.
Brak kontroli jakości wody → Regularne badania wody używanej w produkcji, szczególnie latem.
Niedostateczna higiena personelu → Ręce personelu przekraczały dopuszczalne limity w 15% próbek. Procedury mycia rąk muszą być weryfikowane, nie tylko deklarowane.

Nowe metody ograniczania drobnoustrojów

Poza klasycznym HACCP, skuteczność wykazują: promieniowanie UV, ozonowanie, zimna plazma, bakteriofagi. Ich wdrożenie wymaga jednak weryfikacji w warunkach konkretnego zakładu.

Wnioski

Latem nie wystarczy „robić to samo, co zawsze”. Sezonowy wzrost ryzyka mikrobiologicznego wymaga sezonowej intensyfikacji kontroli. Firmy, które to rozumieją, wchodzą w sezon z gotowym planem. Firmy, które tego nie rozumieją, dowiadują się o problemie przy reklamacji lub kontroli sanepidu.

Chcesz wiedzieć, jak Twoja firma radzi sobie z letnim ryzykiem mikrobiologicznym? Laboratoria CBR UZ Zdrowie i Jakość Życia oferują badania mikrobiologiczne żywności, surowców i powierzchni roboczych oraz audyty bezpieczeństwa żywności.

Skontaktuj się z nami: lab-analizy@cbr-uz.pl

Idealny smak to za mało. Dlaczego co trzeci producent tłuszczów mlecznych zaliczył wpadkę?

CBR UZ — Tue, 23 Jun 2026 08:15:57 +0000

Wyobraź sobie taką sytuację – Twój produkt pachnie idealnie, smakuje dokładnie tak, jak powinien, a jego tekstura jest bez zarzutu. Eksperci z działu rozwoju produktu, działu jakości oraz paneliści sensoryczni są zadowoleni. Produkt przechodzi audyty wewnętrzne, trafia do sieci handlowych i generuje wysokie obroty.

A potem przychodzi raport państwowej inspekcji i okazuje się, że… co trzecia firma z branży zalicza oficjalną wpadkę.

Dokładnie taki scenariusz wyłania się z najnowszych danych Głównego Inspektoratu Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych IJHARS Urzędnicy wzięli pod lupę tłuszcze mleczne do smarowania – głównie masło oraz masło klarowane zarówno producentów, jak i placówki handlowe.

Skontrolowano 72 podmioty na terenie całego kraju. Wynik? Nieprawidłowości stwierdzono aż u 29,2% kontrolowanych podmiotów.

Dla kadry zarządzającej w sektorze mleczarskim to sygnał ostrzegawczy. W dzisiejszych realiach rynkowych wpadka przed inspekcją to nie tylko kwestia mandatu. To ryzyko natychmiastowego wstrzymania partii towaru, dotkliwe kary finansowe, utrata pozycji w sieciach handlowych oraz kryzys wizerunkowy, który w dobie social mediów potrafi zniszczyć zaufanie budowane latami.

Co najbardziej uderza w raporcie? IJHARS nie zakwestionowała cech organoleptycznych żadnej z badanych partii. Smak, zapach i wygląd były bez zarzutu.

Producenci „wyłożyli się” na parametrach, których nie da się ocenić ludzkim okiem ani podniebieniem. Dane liczbowe, dane laboratoryjne bezlitośnie obnażyły dwa główne obszary ryzyka:

12,9% skontrolowanych partii to niezgodności fizykochemiczne

Dotyczyły przede wszystkim zawartości tłuszczu niezgodnej z przepisami lub z tym, co producent sam zadeklarował na opakowaniu. Zgodnie z unijnym Rozporządzeniem nr 1308/2013, klasyfikacja prawna tłuszczów mlecznych jest bezwzględna. Każde odstępstwo od normy to z perspektywy prawa fałszowanie produktu.

15,2% skontrolowanych partii to błędy w oznakowaniu

Wiele uchybień formalnych wynikało z prób budowania przewagi marketingowej na granicy prawa lub zwykłego niedopatrzenia. Inspektorzy kwestionowali między innymi:

Brak procentowej zawartości tłuszczu w widocznym miejscu lub podawanie jej za pomocą niedozwolonych sformułowań typu „nie mniej niż…”.
Sugerowanie szczególnych właściwości produktu, np. poprzez stosowanie haseł marketingowych typu „bez konserwantów”. Zgodnie z prawem, do klasycznego masła i tak nie wolno dodawać konserwantów – eksponowanie tego faktu jako wyjątkowej zalety bezpośrednio narusza unijne Rozporządzenie nr 1169/2011 (FIC), ponieważ wprowadza konsumenta w błąd.
Niewyróżnienie składników alergennych w wykazie składników – co rodzi już nie tylko ryzyko prawne, ale i bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia konsumentów.
„Kreatywne” podchodzenie do terminów ważności – wydłużanie deklarowanego okresu przydatności do spożycia bez pokrycia w rzetelnych badaniach przechowalniczych.
Błędy techniczne, brak informacji o warunkach przechowywania lub ich nieumieszczenie w bezpośrednim sąsiedztwie daty minimalnej trwałości.

Dla producentów te laboratoryjne wpadki oznaczają natychmiastowe zderzenie z restrykcyjnym prawem żywnościowym. Wprowadzenie do obrotu towaru fałszowanego lub niezgodnego z deklaracją niesie za sobą wysokie kary finansowe nakładane przez IJHARS czy UOKiK (często liczone jako procent od obrotu firmy), a nawet konieczność natychmiastowego wycofania partii ze sklepów na koszt producenta. Należy wziąć pod uwagę też ogromne straty wizerunkowe i ryzyko zerwania kontraktów przez sieci handlowe.

Ten raport udowadnia na liczbach, że kontrola sensoryczna w nowoczesnym przemyśle spożywczym to zaledwie pierwszy, wstępny krok. Prawdziwe bezpieczeństwo marki i stabilność biznesu buduje się dziś w laboratorium.

Współczesne zarządzanie jakością w branży spożywczej to w gruncie rzeczy zaawansowane zarządzanie ryzykiem. W czasach tak wysokiej czujności konsumentów i regulatorów, czekanie na to, co wykaże losowa, urzędowa inspekcja, staje się loterią, na którą stabilny biznes po prostu nie może sobie pozwolić.

W Centrach Badawczo-Rozwojowych Uniwersytetu Zielonogórskiego na co dzień obserwujemy te wyzwania. Wiemy, jak trudne bywa precyzyjne zmapowanie wszystkich ryzyk na styku technologii, łańcuchów dostaw surowca i rygorystycznego prawa żywnościowego. Dlatego wspieramy firmy dostarczając twarde, niezależne wyniki analiz, zanim produkt trafi pod lupę inspektorów.

O Autorce: dr Justyna Korycka-Korwek – Dyrektor Centrum Zdrowie i Jakość Życia w CBR UZ, ekspertka w dziedzinie technologii żywności i toksykologii. Pomaga firmom z branży spożywczej przekuwać innowacje naukowe w sukces rynkowy.

Lody pod lupą laboratorium – dlaczego sezon letni to czas wzmożonej kontroli mikrobiologicznej

CBR UZ — Fri, 22 May 2026 08:54:33 +0000

Wraz z pierwszymi cieplejszymi tygodniami sprzedaż lodów potrafi wzrosnąć kilkukrotnie w ciągu kilkunastu dni. Ten sam produkt, który przez całą zimę funkcjonował w stabilnym, niskozagrożonym łańcuchu dostaw, w szczycie sezonu staje się przedmiotem wzmożonej obróbki manualnej, intensywnego użytkowania maszyn i ekspozycji na temperatury otoczenia znacznie wyższe niż w pozostałej części roku. Każdy z tych czynników osobno jest do opanowania. Złożone razem tworzą profil ryzyka, którego nie można odczytać wyłącznie z karty technologicznej produktu.

Dla producentów lodów rzemieślniczych, lodziarni sezonowych, zakładów przemysłowych, dystrybutorów oraz gastronomii hotelowej i eventowej oznacza to jedno: jakość produktu w lipcu jest funkcją decyzji podjętych w kwietniu i maju. To właśnie wtedy uruchamia się — albo nie — plan badań laboratoryjnych, który decyduje o tym, czy sezon zakończy się rekordem sprzedaży, czy reklamacjami i wycofaniem partii.

Poniższy artykuł porządkuje to, co o lodach jako produkcie sezonowo wrażliwym mówią dane laboratoryjne, standardy regulacyjne i praktyka audytowa. Nie jest to oferta cenowa — jest to mapa ryzyk i punktów kontrolnych, które każda organizacja powinna uwzględnić przed wejściem w szczyt sezonu.

Lody to nie tylko receptura. Co czyni je produktem sezonowo wrażliwym

Lody w odróżnieniu od większości produktów mlecznych — łączą w sobie cechy, które każdą z osobna mikrobiolog uznałby za czynnik ryzyka. Po pierwsze, są produktem o stosunkowo wysokiej aktywności wodnej i bogatym profilu odżywczym (cukry, tłuszcz mleczny, białko), co czyni je dobrym podłożem dla mikroorganizmów w każdej fazie cyklu, w której temperatura odbiega od stabilnych warunków mroźniczych. Po drugie, w lodziarniach i punktach sprzedaży produkt jest dozowany ręcznie, w cyklach otwarcia pojemników, które w szczycie sezonu mogą rosnąć nawet o 200–300% względem okresu zimowego (International Dairy Federation). Po trzecie, urządzenia do lodów soft pracują niemal w trybie ciągłym — co bezpośrednio sprzyja tworzeniu biofilmów (Institute of Food Technologists).

Do tego dochodzi czynnik konsumencki. Lody, zwłaszcza w gastronomii, hotelach, na eventach i w gałkownicach — są produktem typu ready-to-eat. Konsument nie poddaje ich żadnej obróbce zabezpieczającej. Oznacza to, że każde skażenie wtórne, do którego doszło już po wyprodukowaniu masy lodowej, trafia bezpośrednio do osoby kupującej. Margines błędu jest dosłownie zerowy.

Gdzie najczęściej powstaje skażenie – produkt czy środowisko

To pytanie, na które praktyka laboratoryjna odpowiada wbrew intuicji wielu właścicieli zakładów. Z analiz audytowych prowadzonych przez branżę spożywczą wynika, że ponad 40% niezgodności mikrobiologicznych w produktach lodziarskich identyfikowanych jest poza samym produktem – w środowisku produkcji, na powierzchniach maszyn, w gałkownicach, na elementach wagowych i dozujących oraz w pojemnikach (Institute of Food Technologists). W przypadku samego monitoringu środowiskowego odsetek próbek z przekroczeniami może sięgać 20–30%, podczas gdy w gotowym produkcie utrzymuje się zwykle w przedziale 12–18%.

Wniosek operacyjny jest jednoznaczny: kontrola tylko produktu gotowego daje fałszywe poczucie bezpieczeństwa. Nawet idealnie czysta mikrobiologicznie masa lodowa, po przejściu przez nieumytą maszynę, niedoczyszczoną gałkownicę albo zanieczyszczony pojemnik, traci ten status zanim trafi do klienta. Plan badań, który tego nie uwzględnia, jest planem zaprojektowanym pod kontrolę formalną — nie pod realne bezpieczeństwo.

Patogeny krytyczne. Co realnie zagraża konsumentowi

W kontekście produktów lodziarskich i pochodnych deserowych laboratoria koncentrują uwagę na kilku konkretnych patogenach. Każdy z nich ma inny mechanizm wprowadzenia do produktu i inny profil konsekwencji:

Listeria monocytogenes – według European Food Safety Authority czwarta najczęstsza zoonoza w Unii Europejskiej i jednocześnie ta o najwyższym odsetku hospitalizacji i zgonów. Krytyczna dla produktów chłodzonych RTE, bo namnaża się w temperaturach lodówki.
Salmonella – szczególnie istotna w przypadku komponentów na bazie surowych jaj, mas, kremów i polew, które bywają stosowane jako dodatki do lodów rzemieślniczych.
Enterobacteriaceae oraz E. coli/coliforms – markery higieniczne procesu. Ich obecność rzadko stanowi bezpośrednie zagrożenie zdrowotne, ale jest najczulszym wskaźnikiem nieskuteczności mycia i dezynfekcji.
Gronkowce koagulazo-dodatnie (Staphylococcus aureus) – wskaźnik błędów higienicznych personelu. Ich obecność w produkcie to bezpośredni sygnał, że gdzieś w łańcuchu zabrakło bariery między ręką pracownika a żywnością.
Pleśnie i drożdże – wpływają nie tylko na bezpieczeństwo, ale i na sensoryczną akceptowalność produktu, co w lodach przekłada się natychmiast na reklamacje konsumenckie.

Kryteria mikrobiologiczne definiuje europejskie rozporządzenie 2073/2005, a metodyka opiera się na normach International Organization for Standardization. To one wyznaczają próg, poniżej którego partia może zostać dopuszczona do obrotu.

Lody soft i lody gałkowe – dwa różne profile ryzyka

Jednym z najczęstszych błędów w projektowaniu planu badań jest traktowanie wszystkich produktów lodziarskich jednolicie. W praktyce profil ryzyka różni się znacząco zależnie od technologii.

Lody soft to przede wszystkim ryzyko biofilmu w maszynie. Urządzenie pracuje w trybie ciągłym, a strefy trudno dostępne (uszczelki, dozowniki, kanały podawania mieszanki) są klasycznym miejscem rozwoju mikroflory tworzącej trwałe struktury, odporne na powierzchowne mycie. Wymaz po umyciu i dezynfekcji urządzenia jest tutaj badaniem o większej wartości diagnostycznej niż próbka produktu.

Lody gałkowe to profil zdominowany przez ryzyko sprzedażowe: liczba otwarć pojemnika w godzinach szczytu, kontakt gałkownicy z różnymi smakami, sposób przechowywania gałkownicy między porcjami, woda do jej płukania, kontakt z personelem i rękawicami. Tutaj decyduje higiena punktu sprzedaży i procedura obsługi.

Lody w opakowaniach jednostkowych (przemysłowe) – to z kolei profil produkcji wielkoseryjnej, gdzie krytyczne stają się: jakość surowca mlecznego, walidacja procesu pasteryzacji mieszanki, mikrobiologia linii pakującej i monitoring shelf-life.

Skuteczny plan badań rozróżnia te trzy światy. Skopiowanie planu od konkurencji o innym profilu produktu jest jedną z najczęstszych przyczyn braku korelacji między kosztem badań a ich realną użytecznością.

Opakowanie jako aktywny element łańcucha jakości

W szczycie sezonu opakowanie przestaje być neutralnym tłem produktu. Wysoka temperatura otoczenia, ekspozycja na nasłonecznienie i kontakt z tłuszczem mlecznym oraz cukrami zmieniają fizykę migracji substancji z materiałów do kontaktu z żywnością (FCM — Food Contact Materials). Dane ostrzegawcze publikowane przez polskie organy nadzoru wielokrotnie w ostatnich latach wskazywały na przypadki migracji pierwszorzędowych amin aromatycznych, metali ciężkich czy melaminy z kubeczków, łyżeczek i akcesoriów – zwłaszcza pochodzących od dostawców spoza Unii Europejskiej.

Ryzyko jest tu dwojakie. Po pierwsze – formalne: niezgodność z wymaganiami regulacyjnymi prowadzi do interwencji nadzoru i wycofania partii. Po drugie – sensoryczne: migracja substancji z opakowania, która nie przekracza limitów zdrowotnych, ale pogarsza smak lub zapach produktu, jest klasycznym źródłem reklamacji konsumenckich, mimo że sam produkt został wytworzony bezbłędnie. Z perspektywy wizerunkowej skutek jest identyczny.

Dlatego w sezonowym planie kontroli warto uwzględniać nie tylko sam produkt, ale i materiały, w które jest on dozowany – szczególnie po każdej zmianie dostawcy, partii lub kraju pochodzenia opakowań.

Kalendarz badań sezonu lodów

Z perspektywy operacyjnej kontrola mikrobiologiczna lodów rozkłada się na cztery fazy, z których każda ma inną logikę i inny zestaw priorytetów:

Faza 1 – przed sezonem (kwiecień–maj). Badania bazowe surowców od dostawców, walidacja maszyn po przerwie zimowej, wymazy środowiskowe punktów sprzedaży po pierwszym pełnym myciu i dezynfekcji. To moment, w którym wykrywa się problemy systemowe, zanim wejdą one do obiegu sprzedażowego.

Faza 2 – wejście w szczyt sezonu (czerwiec). Monitoring produktu gotowego oraz powierzchni kontaktowych. Cykl rekomendowany: co 2–4 tygodnie, w zależności od skali produkcji i liczby punktów sprzedaży.

Faza 3 – szczyt (lipiec–sierpień). Monitoring podtrzymujący plus badania interwencyjne uruchamiane po każdym zdarzeniu nadzwyczajnym: awarii chłodzenia, zmianie receptury, zmianie dostawcy mleka lub komponentów, rotacji personelu, awarii maszyny soft.

Faza 4 – zamknięcie sezonu (wrzesień). Walidacja końcowa, audyt higieniczny przed konserwacją maszyn na okres zimowy oraz przegląd wyników całego sezonu jako wsad do planu badań na rok kolejny. Sezon, którego nie udokumentowano, jest sezonem, z którego nie można się nauczyć.

Lody to sezonowa szansa biznesowa i sezonowe ryzyko

Lody są jednym z nielicznych produktów spożywczych, w których ekonomika roku finansowego jest skoncentrowana na kilkunastu tygodniach. Oznacza to, że każda decyzja, która pozwala uniknąć przestoju, reklamacji lub wycofania partii w tym oknie, ma dla biznesu wartość nieproporcjonalnie wysoką względem swojego kosztu. Z drugiej strony – każda decyzja, która tę ochronę odkłada „na później”, jest podejmowana ze świadomością, że „później” oznacza w praktyce moment, w którym koszty błędu są już nieodwracalne.

Laboratorium Centrum Zdrowie i Jakość Życia CBR UZ pracuje z producentami, lodziarniami, dystrybutorami i gastronomią w pełnym zakresie kontroli sezonu lodów – od badań produktu i monitoringu środowiskowego, przez walidację mycia i dezynfekcji, po badania trwałości i analizy materiałów do kontaktu z żywnością. Cel jest jeden: aby decyzje sprzedażowe podejmowane w lipcu opierały się na danych zebranych w maju, a nie na nadziei.

Jak możemy pomóc Tobie i Twojej firmie skontaktuj się z nami: kontakt@cbr-uz.pl

Poznaj też możliwości badań z ZJŻ tutaj.

Energia dla regionu – konferencja o strategii i finansowaniu transformacji w Lubuskiem

CBR UZ — Tue, 05 May 2026 08:04:57 +0000

Transformacja energetyczna staje się jednym z kluczowych wyzwań dla samorządów i instytucji publicznych w województwie lubuskim. Rosnące koszty energii, potrzeba modernizacji infrastruktury oraz dostępność nowych źródeł finansowania sprawiają, że temat ten wymaga nie tylko decyzji, ale przede wszystkim rzetelnej wiedzy i dobrego przygotowania.

W odpowiedzi na te potrzeby Centra Badawczo-Rozwojowe Uniwersytetu Zielonogórskiego Sp. z o.o. wraz z Wojewódzkim Funduszem Ochrony Środowiska zapraszają na konferencję:

„Energia dla regionu – strategia i finansowanie transformacji w Lubuskiem”

Data: 18 maja 2026 r.
Start: godz. 09:30 (rejestracja od 09:00)
Miejsce: Aula CBR UZ, ul. Nowy Kisielin – A. Wysockiego 2, Zielona Góra

Zakres tematyczny konferencji

Wydarzenie skierowane jest do przedstawicieli samorządów, instytucji publicznych, szkół, szpitali oraz wszystkich podmiotów zaangażowanych w proces transformacji energetycznej.

Podczas konferencji uczestnicy będą mieli okazję:

zapoznać się z aktualnymi naborami i możliwościami finansowania oferowanymi przez NFOŚiGW, WFOŚiGW oraz ARR S.A.,
dowiedzieć się, jak prawidłowo przygotować audyt energetyczny oraz wniosek o dofinansowanie,
poznać najczęstsze błędy popełniane w procesie aplikacyjnym i sposoby ich unikania,
przeanalizować studia przypadków z regionu lubuskiego, prezentujące wdrożenia OZE i działania obniżające koszty energii.

Sesja Q&A – analiza projektów uczestników

Istotnym elementem wydarzenia będzie sesja pytań i odpowiedzi, podczas której eksperci przeanalizują wybrane przypadki techniczne zgłaszane przez uczestników.

Organizatorzy zachęcają do przyniesienia własnych projektów – to okazja do uzyskania praktycznych wskazówek i konsultacji.

Rejestracja i program

Udział w konferencji jest bezpłatny, jednak wymagana jest wcześniejsza rejestracja.

Rejestracja -> tutaj
Pełny program konferencji -> tutaj

Projekt Doradztwa Energetycznego

Konferencja realizowana jest w ramach Ogólnopolskiego Projektu Doradztwa Energetycznego, finansowanego z programu FEnIKS 2021–2027. Projekt ma charakter strategiczny i wspiera działania związane z transformacją energetyczną w Polsce.

Partnerem wiodącym projektu jest Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej we współpracy z 16 Wojewódzkimi Funduszami Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.

Więcej informacji: www.doradztwo-energetyczne.gov.pl

Partnerzy wydarzenia

Po części merytorycznej organizatorzy zapraszają uczestników na spotkania kuluarowe, które stanowią przestrzeń do wymiany doświadczeń oraz nawiązywania współpracy.

Gorzki smak zdrowia. Jak codzienna dawka ciemnej czekolady doprowadziła do przekroczenia norm ołowiu.

CBR UZ — Thu, 16 Apr 2026 13:26:27 +0000

Zrozumiałe jest, że informacje o zanieczyszczeniach w produktach, które na co dzień uznajemy za zdrowe, mogą budzić spory niepokój. Gorzka czekolada słynie ze swoich właściwości prozdrowotnych, jednak oparty na faktach medycznych scenariusz wyraźnie pokazuje, że kluczem zawsze jest umiar oraz świadomość procesów produkcyjnych.

Studium przypadku: Niepokojące objawy i nietypowy podejrzany

Do laboratorium zgłasza się klient. Zaniepokojony swoim stanem zdrowia, przeprowadza badania krwi. Wyniki wskazują na przekroczenie norm ołowiu. Po wykluczeniu innych przyczyn, klient zaczyna analizować swoją dietę.

Zauważa jedną anomalię: ze względu na przekonanie o prozdrowotnych właściwościach przeciwutleniaczy, od lat spożywa niezwykle duże ilości gorzkiej czekolady o wysokiej zawartości kakao (100%). Klient przynosi do laboratorium żywności próbkę swojego ulubionego produktu – tabliczkę gorzkiej czekolady znanej, globalnej marki premium (dalej: Producent A).

Wyniki badań laboratoryjnych: Zaskakujące odkrycie

Laboratorium przeprowadza analizę z wykorzystaniem spektrometrii ICP-OES w celu oznaczenia ilości metali ciężkich w dostarczonej próbce. Wyniki są jednoznaczne i jednocześnie zaskakujące z punktu widzenia typowych zanieczyszczeń kakao:

Poziom kadmu (Cd): Choć badania jednoznacznie pokazują, że im więcej kakao, tym więcej metali ciężkich (zwłaszcza kadmu) w czekoladzie gorzkiej, w tej konkretnej próbce poziom kadmu mieścił się w dopuszczalnych normach.

Poziom ołowiu (Pb): Stężenie ołowiu drastycznie przekraczało bezpieczne limity. Produkt okazał się tzw. produktem „odstającym” (z górnej półki zanieczyszczeń), który już przy mniejszych porcjach mógłby przekraczać rygorystyczne normy toksykologiczne.

Wniosek był jasny: regularne, długotrwałe spożywanie dużych ilości (set gramów dziennie) takiej czekolady może istotnie dokładać się do całkowitej dawki ołowiu w organizmie.

Podstawy naukowe: Skąd ołów w czekoladzie premium?

Wyjaśnienie tego zjawiska leży w procesie pozyskiwania i obróbki ziarna kakaowego.

Kadm pochodzi głównie z gleby i nawozów. Roślina kakaowca silnie akumuluje go w ziarnach w trakcie wzrostu. Skoro w tej czekoladzie kadmu nie było za dużo, oznaczało to, że ziarno wyrosło na relatywnie czystej glebie.

Ołów z kolei wykazuje znacznie słabszą korelację z procentową zawartością kakao, co sugeruje, że ołów pochodzi głównie z zanieczyszczeń po zbiorze i przetwórstwa, a nie tylko z gleby.

Jak zatem ołów dostał się do próbki znanej firmy?

Źródła zanieczyszczenia ołowiem mają charakter zewnętrzny i przemysłowy. Główne przyczyny to:

Kurz i spaliny – ołów osiadający na ziarnach podczas suszenia na otwartym powietrzu po zbiorach.
Kontakt z zanieczyszczonym sprzętem – instalacje, opakowania w trakcie fermentacji, suszenia, mielenia i transportu.
Ogólne zanieczyszczenie środowiska – w pobliżu zakładów przemysłowych w krajach uprawy.

Czekolada klienta, mimo że markowa, powstała z ziaren, które na etapie obróbki lub transportu miały kontakt z silnie zanieczyszczoną infrastrukturą.

Konsekwencje dla zdrowia i wnioski na przyszłość

Klient nie uległ ostremu zatruciu, ponieważ ostre zatrucia kadmem i ołowiem z samej czekolady praktycznie nie są opisywane – dawki w pojedynczej porcji są na to za niskie.

Głównym problemem była tutaj przewlekła ekspozycja. Ołów jest toksyczny nawet przy bardzo małych dawkach. U dorosłych może prowadzić do nadciśnienia, anemii, uszkodzenia nerek czy układu sercowo-naczyniowego. Dolegliwości są najczęściej spowodowane kumulowaniem się ołowiu z racji spożywania nadmiernych ilości zanieczyszczonego produktu dzień po dniu.

Co z tego wynika dla przeciętnego konsumenta?

Eksperci uspokajają. Badania sugerują, że porcja rzędu 20–30 g gorzkiej czekolady dziennie u dorosłych zwykle nie przekracza norm toksykologicznych. Przypadek ten udowadnia jednak, że zasada „im więcej, tym lepiej” nie ma zastosowania nawet do najzdrowszych elementów naszej diety.

Podstawy prawne, na których opieramy wyniki badań

Badania metali ciężkich w żywności w Polsce opierają się na przepisach Unii Europejskiej, które są bezpośrednio stosowane w krajach członkowskich. Kluczowe znaczenie mają limity maksymalnych poziomów zanieczyszczeń w żywności.

Najważniejszy akt prawny

Rozporządzenie Komisji (UE) 2023/915 w sprawie najwyższych dopuszczalnych poziomów niektórych zanieczyszczeń w żywności. Rozporządzenie to obowiązuje bezpośrednio w Polsce i stanowi podstawę interpretacji wyników badań laboratoryjnych.

Limity kadmu w produktach kakaowych i czekoladzie

UE wprowadziła szczegółowe limity dla kadmu w czekoladzie ze względu na jego zdolność do kumulacji w kakao.

Maksymalne poziomy Cd (mg/kg świeżej masy produktu):

Produkt	Limit kadmu
Czekolada mleczna (<30% kakao)	0,10 mg/kg
Czekolada 30–50% kakao	0,30 mg/kg
Czekolada ≥50% kakao (gorzka)	0,80 mg/kg
Kakao w proszku sprzedawane konsumentowi	0,60 mg/kg

Im więcej kakao w produkcie, tym wyższy dopuszczalny limit – ponieważ kakao naturalnie akumuluje kadm z gleby.

Limity ołowiu w czekoladzie

Dla ołowiu obowiązuje jeden limit dla czekolady:

Produkt	Limit ołowiu
Czekolada i produkty kakaowe	0,10 mg/kg

Ołów jest traktowany szczególnie restrykcyjnie, ponieważ:

nie pełni żadnej funkcji biologicznej,
jest toksyczny nawet w bardzo małych ilościach,
nie istnieje bezpieczny poziom ekspozycji.

Dodatkowe akty prawne mające znaczenie

Rozporządzenie (WE) nr 178/2002 (tzw. General Food Law)
Wprowadza podstawową zasadę bezpieczeństwa żywności: Żywność nie może być wprowadzana do obrotu, jeżeli jest niebezpieczna dla zdrowia.

Oznacza to, że nawet gdy produkt formalnie mieści się w limitach, może zostać uznany za niebezpieczny przy specyficznych warunkach narażenia (np. wysokie spożycie).

Rozporządzenie (UE) 2017/625 dotyczące kontroli urzędowych żywności
Określa:

obowiązek monitorowania zanieczyszczeń,
system kontroli żywności w UE,
rolę laboratoriów referencyjnych.

Dodatkowe wyniki badań – porównanie analiz laboratoryjnych wybranych czekolad

W celu szerszego zobrazowania problematyki zanieczyszczeń metalami ciężkimi w produktach kakaowych przeanalizowano także wyniki badań dla wybranych czekolad dostępnych na rynku. Zestawiono dane z raportu laboratorium zewnętrznego oraz wyniki badań wykonanych w CBR UZ.

Porównanie wyników dla Producenta B

Dla czekolady Producenta B dostępne były dwa niezależne zestawy wyników:

Ołów (Pb):

Lab. zewnętrzne: 0,176 mg/kg
CBR UZ: 0,134 mg/kg

Kadm (Cd):

Lab. zewnętrzne: 0,0593 mg/kg
CBR UZ: 0,026 mg/kg

W obu zestawach danych potwierdzono obecność metali ciężkich w badanym produkcie, przy czym wyniki dla kadmu mieszczą się w obowiązujących limitach UE, natomiast wyniki dla ołowiu przekraczają dopuszczalny limit.

Wyniki dla Producenta C

Dla czekolady Producenta C dostępne były dane z badań CBR UZ:

Ołów (Pb): poniżej granicy oznaczalności
Kadm (Cd): 0,45 mg/kg

W analizowanym zestawieniu była to próbka o najwyższej zawartości kadmu, jednak nadal pozostającej w dopuszczalnych limitach dla czekolady o wysokiej zawartości kakao.

Odniesienie do obowiązujących norm UE

Zgodnie z Rozporządzeniem Komisji (UE) 2023/915:

Parametr	Limit UE
Ołów (Pb) w czekoladzie	0,10 mg/kg
Kadm (Cd) w czekoladzie ≥50% kakao	0,80 mg/kg

Podsumowanie

Zanieczyszczenie ołowiem w czekoladzie to przede wszystkim problem procesowy, a nie surowcowy. Dla producentów premium, gdzie zaufanie konsumenta jest fundamentem biznesu, proaktywne zarządzanie tym ryzykiem staje się standardem jakości.

Jeśli jesteś producentem czekolady i czytasz ten wpis – zadaj sobie pytanie: Czy Twój system HACCP obejmuje kontrolę ołowiu na każdym etapie procesu, czy tylko w surowcu?Jeśli nie jesteś pewien odpowiedzi, zapraszam do 15-minutowej, bezpłatnej konsultacji. Omówimy strategię mapowania ryzyka w Twoim łańcuchu dostaw – poufnie i bez zobowiązań – dr Justyna Korycka-Korwek, j.korycka@cbr-uz.pl

Nowe normy żywienia w oświacie. Czy polskie szkoły są gotowe na zmianę przepisów?

CBR UZ — Wed, 25 Mar 2026 11:47:56 +0000

Wrzesień 2026 roku przyniesie największą od lat zmianę w sposobie żywienia dzieci i młodzieży w Polsce. Nowe Rozporządzenie Ministra Zdrowia (Dz.U. 2026 poz. 197) to już nie tylko sugestie, ale twarde wymagania, które mają realnie uderzyć w problem nadwagi i otyłości w naszych szkołach i przedszkolach. To, co początkowo mogło wydawać się jedynie korektą przepisów, w rzeczywistości uruchamia proces zmian, determinując konieczność weryfikacji każdego składnika trafiającego na talerz ucznia.

Dla osób zarządzających placówkami oświatowymi i intendentów oznacza to jedno – całkowitą przebudowę myślenia o szkolnej kuchni i sklepiku. Co się zmienia w praktyce?

Nowe przepisy wprowadzają bardzo rygorystyczne limity. Sklepiki szkolne będą mogły oferować produkty tylko z zamkniętego katalogu 19 grup – zapomnijmy o wysokoprzetworzonych przekąskach. Każdy produkt musi spełniać surowe normy: maksymalnie 10g cukru i 1g soli na 100g produktu. Nawet gumy do żucia muszą być bezcukrowe, a soki wyłącznie bez dodatku substancji słodzących.

Jeszcze większa rewolucja czeka stołówki. Nowoczesny obiad szkolny ma bazować na naturalnych składnikach – sosy i zupy z koncentratów odchodzą do lamusa na rzecz naturalnych wywarów warzywnych. Warzywa stają się obowiązkowym elementem każdego posiłku, a potrawy smażone zostają ograniczone do zaledwie dwóch porcji w tygodniu. Co więcej, placówki muszą teraz elastycznie reagować na potrzeby uczniów na dietach roślinnych, zapewniając im pełnowartościową alternatywę za każdym razem, gdy w menu pojawia się mięso.

W katalogu znajduje się 19 głównych kategorii produktów, między innymi.:

pieczywo (także bezglutenowe)
pieczywo półcukiernicze i cukiernicze, w tym bezglutenowe
kanapki, w tym bezglutenowe
sałatki i surówki;
mleko i produkty mleczne (także bezlaktozowe);
napoje roślinne oraz roślinne alternatywy produktów mlecznych wzbogacone w wapń i witaminę B12;
produkty zbożowe i zbożowe śniadaniowe;
warzywa i owoce;
suszone owoce i warzywa, orzechy, nasiona (bez dodatku cukru i soli);
soki, przeciery i musy bez dodatku cukrów;
napoje przygotowywane na miejscu z ograniczoną zawartością cukrów;
naturalna woda mineralna i źródlana;
bezcukrowe gumy do żucia;
gorzka czekolada o wysokiej zawartości kakao.

Dla części kategorii wprowadzono limity składu jakościowego:

10 g cukrów na 100 g/ml oraz bez dodatku substancji słodzących zdefiniowanych w rozporządzeniu (WE) nr 1333/2008
10 g tłuszczu w 100 g/ml produktu gotowego do spożycia;
1 g soli w 100 g/ml produktu gotowego do spożycia, a w przypadku pieczywa półcukierniczego i cukierniczego – nie więcej niż 1,2 g soli w 100 g produktu gotowego do spożycia.

Dostosowanie placówki do tych norm to proces obarczony wysokim ryzykiem błędu, który podczas kontroli może skutkować dotkliwymi karami lub utratą zaufania rodziców. Szkoły nie muszą jednak zostawać same z tym problemem. W nowej rzeczywistości prawnej intendent czy dyrektor szkoły nie może już polegać wyłącznie na ogólnych zapewnieniach handlowych. Kluczem do bezpieczeństwa staje się umiejętne konstruowanie postępowań przetargowych oraz wprowadzenie realnych mechanizmów weryfikacji produktów, które trafiają do szkolnych magazynów. Szkoły nie muszą jednak zostawać same z tym problemem, pod warunkiem, że proces wyboru dostawców zostanie oparty na merytorycznych fundamentach i twardych danych analitycznych.

——-
Czy Państwa placówka jest już gotowa na audyt składu oferowanych produktów? Chętnie podzielimy się wiedzą, jak skutecznie zweryfikować obecny jadłospis pod kątem nowych wytycznych.

Napisz do nas: a.klysz@cbr-uz.pl lub umów przegląd i zyskaj pełną kontrolę nad sytuacją.

Pobierz pełną ofertę Przegląd żywieniowy CBR UZ .

O Autorce: Agnieszka Kłysz, doświadczona dietetyczka kliniczna, psychodietetyczka oraz wykładowczyni akademicka, wyróżniona za najlepszą jakość opieki medycznej wg portalu Znany Lekarz, specjalistka ds. żywienia w Centrach Badawczo-Rozwojowych Uniwersytetu Zielonogórskiego Sp. z o.o., Członkini Polskiego Towarzystwa Leczenia Otyłości

„Jak dekarbonizować flotę? ESG w praktyce” – eksperci CBR UZ współautorami publikacji

CBR UZ — Fri, 06 Mar 2026 17:29:09 +0000

Eksperci Centrów Badawczo-Rozwojowych Uniwersytetu Zielonogórskiego są współautorami raportu „Jak dekarbonizować flotę? ESG w praktyce”, przygotowanego w ramach Projektu ZERO przez Polską Izbę Rozwoju Elektromobilności. Publikacja stanowi praktyczny przewodnik dla przedsiębiorstw zarządzających flotami pojazdów i odpowiada na rosnące wymagania związane z transformacją klimatyczną oraz raportowaniem ESG.

Autorami raportu są Marta Auguścik-Lipka Dyrektor CBR UZ Zielone Technologie oraz Radosław Grech Prezes z CBR UZ, a także Katarzyna Stefańska – Prezes Termoenergi Poland. Publikacja powstała we współpracy środowiska eksperckiego, badawczego oraz praktyków rynku energetycznego i transportowego.

Transport w centrum transformacji klimatycznej

Transport odpowiada za około 25% emisji CO₂ w Europie, dlatego redukcja emisji związanych z flotami pojazdów – zarówno własnymi, jak i w łańcuchach dostaw – staje się jednym z kluczowych wyzwań dla przedsiębiorstw.

Od 2023 roku w Unii Europejskiej obowiązuje dyrektywa Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD), która wprowadza obowiązek raportowania niefinansowego dla największych przedsiębiorstw. W praktyce oznacza to również konieczność dostarczania danych środowiskowych przez firmy współpracujące z dużymi organizacjami – w tym przedsiębiorstwa transportowe.

Przewodnik dla firm zarządzających flotą

Raport „Jak dekarbonizować flotę? ESG w praktyce” został przygotowany jako praktyczne narzędzie dla firm posiadających i zarządzających flotami pojazdów – zarówno osobowych, jak i ciężarowych. Publikacja w przystępny sposób wyjaśnia mechanizmy raportowania ESG oraz wskazuje, jak przedsiębiorstwa mogą wykorzystać je do budowania przewagi konkurencyjnej.

W raporcie omówiono m.in.:

kluczowe regulacje europejskie, w tym CSRD oraz taksonomię UE,
standardy raportowania ESRS,
dobrowolny standard raportowania VSME dla sektora MŚP,
praktyczne przykłady raportowania ESG w obszarze transportu,
biznesowe korzyści wynikające z transparentności i zarządzania emisjami.

Dane jako fundament transformacji

Publikacja zwraca szczególną uwagę na znaczenie rzetelnych danych w procesie transformacji przedsiębiorstw. Analiza zużycia energii, paliw, efektywności floty oraz ryzyk klimatycznych stanowi podstawę budowania skutecznych strategii redukcji emisji.

Raport pokazuje również, w jaki sposób przedsiębiorstwa mogą przejść od rozproszonych danych operacyjnych do uporządkowanego systemu raportowania oraz jak powiązać strategię firmy z celami klimatycznymi.

ESG jako element strategii biznesowej

Wdrażanie zasad ESG w sektorze transportowym staje się nowym standardem rynkowym. Logistyka i zarządzanie flotą coraz częściej stanowią jeden z kluczowych obszarów raportowania środowiskowego w Europie.

Firmy, które już dziś podejmują działania związane z modernizacją floty oraz integrują je ze strategią ESG, nie tylko ograniczają swój wpływ na środowisko, ale również budują długofalową wartość biznesową i wzmacniają swoją pozycję w łańcuchach dostaw.

Poznaj szczegóły raportu – pobierz RAPORT ZERO Jak dekarbonizować flotę

Białko 2.0: Jak odpowiedzieć na ukryte potrzeby konsumentów i wygrać technologią

CBR UZ — Tue, 24 Feb 2026 14:42:07 +0000

Rynek produktów wysokobiałkowych wchodzi w nową fazę. Prosta komunikacja oparta na

liczbie gramów na etykiecie przestaje działać. Obserwujemy wyraźne przesunięcie w stronę

formuł „Protein-Plus”, gdzie białko staje się nośnikiem wartości funkcjonalnych. Dla

producentów to zarówno szansa na wyższą marżę, jak i poważne wyzwanie technologiczne.

Dane rynkowe potwierdzają tę ewolucję: 53% konsumentów chce kupować więcej

produktów z błonnikiem, a 40% aktywnie szuka białek roślinnych i probiotyków (NIQ, 19

krajów). To sygnał, że konsument nie szuka już tylko makroskładnika, ale zintegrowanego

rozwiązania. Jako konsumenci, przestaliśmy pytać „ile?”, a zaczęliśmy pytać „po co?”.

To oznacza, że prosty szejk proteinowy to już za mało.

Oto trzy kluczowe trendy, które pokazują, jak potrzeby konsumentów napędzają innowacje

technologiczne.

Trend 1: Białko, które dba o jelita

Potrzeba konsumenta: Dieta wysokobiałkowa ma swoją cenę – dyskomfort trawienny. Klienci

szukają produktów, które budują mięśnie, ale nie powodują rewolucji żołądkowych. To

realny problem bólowy, który decyduje o lojalności wobec marki. Dlatego Świętym Graalem

stają się produkty, które łączą wysoką podaż białka ze wsparciem dla układu pokarmowego.

Wyzwanie dla producenta: To tworzy niszę dla produktów, w których składniki pracują w

synergii (np. białko + prebiotyk + enzymy trawienne). Wyzwaniem jest opracowanie stabilnej

formuły, w której dodatki funkcjonalne nie wpłyną negatywnie na smak, teksturę i okres

przydatności produktu.

Trend 2: Płynna rewolucja – orzeźwienie zamiast ciężkości

Zapomnij o gęstych, mlecznych napojach. Na rynek wchodzą klarowne białka (clear protein) i

napoje RTD (Ready-To-Drink) o wodnym profilu. Czasem nawet gazowane, które można

spożyć w biegu, bez uczucia „zapchania”.

Wyzwanie dla producenta: To napędza rozwój klarownych białek (clear protein). Sukces w

tym segmencie nie zależy od marketingu, lecz od technologii. Kluczowe bariery do pokonania

to zapewnienie stabilności białka w kwaśnym pH, utrzymanie krystalicznej klarowności i

smaku przez cały okres przydatności do spożycia oraz maskowanie niepożądanych nut

smakowych.

Trend 3: Ukryty rynek – „Efekt GLP-1”

GLP-1 to potoczna nazwa leków nowej generacji stosowanych w terapii otyłości i cukrzycy.

Ich działanie? Zmniejszają apetyt. Efekt uboczny? Do 40% utraty masy ciała może pochodzić z

masy beztłuszczowej (mięśni

i wody

), a nie tylko z tłuszczu.

To tworzy nową, świadomą grupę konsumentów, którzy:

Chcą jeść mniejsze porcje, ale o maksymalnej gęstości odżywczej.
Potrzebują białka o najwyższej biodostępności, by chronić mięśnie.
Szukają lekkich formatów (napoje, shoty, małe batony), które łatwo spożyć przy obniżonym apetycie.

Dla tej grupy liczy się kompletny profil aminokwasowy i wysoka „użyteczność” białka w małej

objętości.

Wyzwanie dla producenta:

To wymaga stworzenia produktów z białkiem o najwyższej

biodostępności i kompletnym profilu aminokwasowym, podanych w lekkich formatach

(napoje, shoty, żele). Kluczowa staje się tu nie tylko formuła, ale i format opakowania

ułatwiający konsumpcję.

Od trendu do zysku: Gdzie leży bariera wdrożeniowa?

Identyfikacja trendu to pierwszy krok. Prawdziwa przewaga konkurencyjna leży w zdolności

do szybkiego i skutecznego wdrożenia go w postaci bezpiecznego, stabilnego i

powtarzalnego produktu.

Centrum Badawczo-Rozwojowym CBR UZ

pomagamy firmom przejść tę drogę.

Dysponujemy półprzemysłowymi liniami technologicznymi, które umożliwiają

przeprowadzanie prób i optymalizację formuł w warunkach zbliżonych do produkcyjnych.

Nasze laboratoria weryfikują wartość odżywczą, stabilność przechowalniczą i

czystość mikrobiologiczną prototypów.

Trendy to informacja. Wdrożenie to zysk.

Porozmawiajmy o technicznych aspektach wdrożenia „Protein-Plus” w Twoim portfolio. Skontaktuj się z nami: . j.korycka@cbr-uz.pl